درباره ناباروری

ناباروری

- ناباروری معمولاً به یک سال نزدیکی بدون جلوگیری و بدون حاملگی اطلاق می گردد.
- باروری در زنان ، بین 20 تا 24 سالگی به اوج می رسد ، تا حدود سن 30 – 32 سالگی کاهش نسبی اندکی دارد و پس از آن به شکل پیشرونده ای کم می شود.
- ناباروری در 15 – 10 درصد زوج ها دیده می شود ، علل ناباروری می تواند مربوط به زن یا مرد و یا هردو باشد.

ارزیابی اولیه زوج نابارور:
هرگونه ارزیابی ناباروری با شرح حال دقیق و معاینه فیزیکی آغاز می شود و آزمایش های هورمونی و پاپ اسمیر جهت خانم و آزمایش اسپرموگرام برای مرد درخواست می شود.
بررسی به همه زوج هایی که پس از یک سال مقاربت منظم در حاملگی شکست خورده اند ، انجام می شود. ارزیابی زودتر در زنانیکه 
- قاعدگی نامنظم دارند.
- دارای سابقه عفونت لگنی یا آندومتریوز .
- اسپرم همسر دچار مشکل باشد.
- زنان بالای 35 سال پس از 6 ماه تلاش ناموفق انجام میشود.

علل ناباروری
  1- علل ناباروری در زنان : 
    • اختلال در تخمک گذاری:
یکی از شایع ترین علل ناباروری در زنان ، اختلال در تخمک گذاری است. به طوریکه 40-30 درصد علل ناباروری زنان را تشکیل می دهد. بدون عمل تخمک گذاری لقاح انجام نشده و بنابراین بارداری صورت نمی گیرد.
برخی از خانم ها ممکن است تخمک گذاری نداشته باشند(آمنوره) و یا به طور نامنظم و کم تخمک گذاری کنند(اولیگومنوره) و در نتیجه ممکن است عادت ماهیانه نداشته باشند و یا کم و نامنظم باشد.
بعضی خانم ها با آنکه دارای عادت ماهیانه منظم هستند ، دارای اختلال در تخمک گذاری می باشند ، در این گروه از خانم ها که تمایل به بارداری دارند ، کاندید القای تخمک گذاری با دارو هستند ، اولین انتخاب درمان ممکن است استفاده از قرص کلومفین یا لتروزول باشد.
    • اختلالات مربوط به رحم و لوله های رحمی:
      - اختلالات رحمی از علل شایع ناباروری هستند که با اختلال در لانه گزینی سبب سقط یا ناباروری می شوند.
      - بیماری های لوله ای و چسبندگی های لگنی از انتقال طبیعی تخمک و اسپرم در لوله رحمی جلوگیری می کند. در بعضی زنان ، لوله ها به صورت کامل و یا نسبی بسته می باشد. انسداد لوله ها ممکن است به علت عفونت ، آندومتریوز ، چسبندگی های پس از عمل جراحی و یا پس از یک حاملگی خارج رحمی باشد به طور کلی 30% از علل ناباروری خانم ها مربوط به اختلال در لوله های رحمی می باشد که با گرفتن عکس رنگی (هیستروسالپنگوگرافی) تشخیص داده می شود.
ناهنجاریهای رحمی از قبیل شکل غیر طبیعی جسم رحم ، سندرم آشرمن (چسبندگی داخل رحم) و وجود پولیپ و فیبروم می باشد.
    • آندومتریوز:
در آندومتریوز ، بافت داخلی رحم و در جایی غیر از حفره رحم جایگزین و رشد می کند مثلاً در لوله های رحمی که باعث انسداد آن ها شده و بنابراین در عمل رسیدن تخمک به اسپرم اختلال ایجاد می کند. آندومتریوز علت 13% موارد ناباروری است و حدود 70% زنان دارای آندومتریوز ، نابارور هستند و ممکن است در ظاهر هیچگونه علامتی هم نداشته باشند.
    • عوامل مربوط به سیستم ایمنی بدن:
مشکلات مربوط به دستگاه ایمنی بدن و عوامل ایمونولوژیک نقش مهمی در ایجاد ناباروری دارند. تشخیص و درمان اینگونه بیماران مشکل است ، زنان مبتلا به برخی از بیماریهای دستگاه ایمنی در معرض افزایش خطر عدم لانه گزینی و ناباروری هستند. در این افراد ، ماده ای به نام آنتی بادی علیه اسپرم ترشح می شود و باعث از بین رفتن آن ها می شود و یا ممکن است سبب سقط شوند.
    • شیمی درمانی و ناباروری:
شیمی درمانی سرطانها بسته به نوع و دوز دارو مصرفی ، می تواند سبب تخلیه ذخایر تخمدانی شود. خطر نارسایی تخمدان بعد از شیمی درمانی به سن بیمار بستگی دارد ، چرا که حجم باقیمانده ذخیره فولیکولی به طور پیشرونده با افزایش سن کاهش می یابد و آسیبی که در نتیجه درمان به وجود می آید نیز به طور متناسب افزایش می یابد. از جمله داروهای شیمی درمانی با خطر بالای ایجاد ناباروری ، می توان به سیکلوفنامید و بوسولفان اشاره نمود.

2- علل ناباروری در مردان:
عامل مردانه ممکن است در 50% موارد یکی از عوامل دخیل در نازایی باشد. به طور طبیعی اسپرم در بیضه تولید می شود و به هنگام انزال خارج می شود. اگر در موارد زیر اختلالی باشد ، شانس لقاح کم شده و مرد نابارور محسوب می شود: 
- تعداد کم اسپرم 
- عدم بلوغ اسپرم 
- شکل غیر طبیعی اسپرم 
- عدم توانایی حرکت مناسب اسپرم.

 عواملی که بر تعداد، شکل ، بلوغ و حرکت اسپرم تاثیر منفی دارند عبارتند از: 
بیماریهای عفونی: مانند بیماری اوریون سبب عفونت و التهاب مجاری می شوند
اختلالات هورمونی: اختلالات هورمونی سبب تقریباً 5-2 درصد مشکلات ناباروری در مردان می باشد FSH و LH بر تولید هورمون مردانگی یا تستوسترون و تولید اسپرم تاثیر دارند
مشکلات مربوط به دستگاه ایمنی بدن: در برخی افراد ، ماده ای به نام آنتی بادی علیه اسپرم تولید می شود که باعث کاهش حرکت اسپرم یا به هم چسبیدن آن ها می شود
ناهنجاریهای مروبط به ساختار بدن: بعضی از عوامل مانند بسته بودن مجاری خروج اسپرم سبب ناباروری می شود که این انسداد می تواند به علل مادرزادی ، نقص ژنتیکی ، عفونت یا التهاب های دستگاه ادراری-تناسلی و جراحی های قبلی باشد. 
از جمله عوامل دیگر واریکوسل است که در آن رگهای درون بیضه واریسی و گشاد می شوند و کیفیت اسپرم کاهش می یابد
عوامل دیگر: مواردی مانند ضایعات نخاعی ، بیماریهای ژنتیکی ، ناتوانی جنسی یا انزال زودرس و برخی بیماریهای سیستمیک طولانی مدت مانند دیابت شیرین می تواند باعث ناباروری شود.

3- عوامل ژنتیکی:

 در ابتلا به بسیاری از بیماریهای تهدید کننده باروری از جمله آندومتریوز ، فیبروئیدهای رحمی ، سن بلوغ و یائسگی نقش دارند. در زوج های ناباور میزان شیوع ناهنجاریهای کروموزومی در مقایسه با جمعیت عمومی بالاتر است. علل ناباروری از مشکلات هورمونی تا غیر طبیعی بودن سلول های جنسی به نوعی تحت تاثیر عوامل ژنتیکی می باشد. برای مثال استعداد چاقی ، ابتلا به عفونت و حتی لزوم انجام یک جراحی که به ناباروری می انجامد همگی هرچند کوچک می توانند به عوامل ژنتیکی مربوط باشد.
بعضی از عوامل ژنتیکی مربوط به مردان و برخی دیگر مربوط به زنان و یا ممکن است برروی هردو جنس تاثیرگذارد ، برای مثال جابجایی های کروموزومی می تواند بر روی مردان و زنان تاثیر بگذارد. مثلاً در سندرم کلاین فلتر که در آن ترکیب کروموزوم های جنسی به صورت XXY می باشد تنها مختص آقایان است ولی در سندروم ترنر که در آن بیمار دارای کروموزوم جنسی به صورت XO می باشد تنها مختص زنان است.

4- عوامل ناشناخته: 
در برخی از موارد ممکن است پس از ارزیابی اولیه علتی برای ناباروری شناسایی نشود، 10 تا 20 درصد زوج های نابارور علت نامشخص دارند. در اکثر موارد ناباروری غیر قابل توجیه با افزایش سن رابطه دارد به طوریکه در زنان بالای 35 سال شایع تر است.